Bu makalemizde daha çok bazalt, granit, diyabaz ve benzeri volkanik kayaçların kırıldığı agrega tesislerinde sekonder ve tersiyer kırıcılar olarak ayrılmaz bir ikili olarak yer alan konik kırıcıların ve tersiyer tip dik milli darbeli kırıcıların çalışma prensiplerini, yapısını, elemanlarını, kapasite ve güç hesaplamalarını inceleyeceğiz. Birlikte kullanılmalarının nedenini açıklayacağız. Kullanıldıkları tesislerden örnekler vereceğiz.
Konik kırıcılar basınç kırıcılarıdır.
Şekil 1 de hidrokon tipi konik kırıcının kesit görünüşünü ve bu kırıcıyı oluşturan ana elemanları görmekteyiz. Alt gövde içerisine yataklanmış, konik dişli sistemi ile tahrik edilen ve belli bir jirasyon hızı ile döndürülen eksantrik adlı parçanın içine eksantrik olarak kırıcı ana mili yataklanmıştır. Ana mil aynı zamanda üst gövde üst kısmında yer alan örümcek yatak içerisine yataklanmıştır. Ana mil, kırıcının alt gövdesine bağlı hidroset pistonunun üzerinde yer alan step yatak üzerine oturur. Bu yatak, ana mile gelen eksenel yükleri karşılar. Kırıcı ana miline bağlı konik göbek üzerine konik hareketli çene(mantle) tespit edilir. Üst gövdenin iç kısmına ise gene konik, özel bir forma sahip sabit çene (konkav) tespit edilir.
Hidroset sistemi bir hidrolik silindir olup hareketli çene (mantle) ile sabit çene (konkav ) arasındaki açıklığı ayarlar, yani ürün büyüklüğünü kontrol eder.
Çalışma sırasında hareketli çene sabit çeneye 〖360〗^0 lik çevre boyunca yaklaşıp uzaklaşarak malzemeye basınç uygular. Yani konik kırıcıyı sonsuz sayıda çenesi olan çeneli kırıcı olarak tanımlayabiliriz.
Konik kırıcı kırma prensibini Şekil 2 de görmekteyiz.
Q = (Wi · D · ρs · √(LMAX - LMIN) · (LMAX + LMIN) · K) / (2 · √(R/(R-1)))
Wi: Bond çalışma indeksi
D: Bowl çapı
LMAX: Uzak taraf set değeri (OSS)
LMIN: Yakın taraf set değeri (CSS)
R: Boyut küçültme oranı
K: İstatistiksel faktör. Kömür ve kok gibi yumuşak malzemeler için K=0,5, Kuvarz ve Granit benzeri sert malzemeler için K=1
ρs: Kırılan malzeme özgül ağırlığı
P = Wi · Q · [(√F80 - √P80) / √F80] · √(100/P80)
P: Motor gücü, KW
Wi: Bond çalışma indeksi
Q: Kapasite, TPH
F80: Beslenen malzemenin %80'inin geçtiği büyüklük, mikron
P80: Kırılan malzemenin %80'inin geçtiği büyüklük, mikron
n ≥ (665 · (sinα - μ · cosα)) / √d
n: Konik kırıcı jirasyon devir sayısı, RPM
μ: Çelik ile kırılan malzeme arasındaki sürtünme katsayısı (0,2-0,3 arasındadır)
d: Maksimum ürün büyüklüğü, cm
α: Kırma konisi yüzeyinin yatay ile yaptığı açı
FB = [ ( 2191878.N
n.x.sinβ )2 + ( 2411065,8.N.tanα
n.x.sinβ )2 ] 0,5 . 9,81
1000
n: Jirasyon hızı, RPM
FB: Kırma kuvveti, kN
N: Motor gücü, KW
x: Koni hatları arasındaki ölçü, mm
α: Koni açısının yarısı
β: Jirasyon açısı